Guillaume Bijl – André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie [VOLZET]

In samen­wer­king met Escautville en S.M.A.K. pre­sen­te­ren we het laat­ste film­pro­ject van de Antwerpse kun­ste­naar Guillaume Bijl (1946−2025). De voor­stel­ling van André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie (2025) wordt voor­af­ge­gaan door James Ensor in Oostende, ca. 1920, waar­in Bijl een ver­ge­lijk­ba­re artis­tie­ke logi­ca han­teert. De zel­den gezie­ne making-of van de Ensorfilm wordt voor het eerst ver­toond in een nieu­we mon­ta­ge. In een Q&A pre­sen­te­ren Wim Catrysse, Ulrike Lindmayr en Nadia Bijl his­to­risch mate­ri­aal dat een inspi­ra­tie­bron vorm­de voor de nieu­we film.

_____________

André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie (2025) volgt de sur­re­a­lis­ti­sche dich­ter André Breton en enke­le vrien­den tij­dens ont­span­nen zomer­mo­men­ten in het Franse dorp­je Saint-Cirq-Lapopie. 

In 1950 kocht Breton een huis in Saint-Cirq-Lapopie, een mid­del­eeuws dorp in de Lotvallei in het Zuidwesten van Frankrijk. Het huis was des­tijds bouw­val­lig, maar werd recent gere­no­veerd, kreeg de naam Maison André Breton en her­bergt nu het Centre International du Surréalisme et de la Citoyenneté Mondiale (CISCM).

In kor­te, geën­sce­neer­de tableaux vivants ver­beeldt de film een reeks gedeel­de momen­ten met bevrien­de kun­ste­naars die Breton in het dorp uit­no­dig­de tus­sen de jaren 1951 — 1963. Kunstenaars als Max Ernst, Man Ray, Dorothea Tanning, Meret Oppenheim, Benjamin Péret en Toyen genie­ten van een avond­lij­ke wan­de­ling, dine­ren in de tuin en pose­ren voor een groeps­por­tret. De schijn­baar lyri­sche zor­ge­loos­heid van de scè­nes staat in schril con­trast met de twee Wereldoorlogen die de kun­ste­naars recent had­den meegemaakt.

De film han­teert een ver­ge­lijk­ba­re artis­tie­ke logi­ca als Bijls eer­de­re film James Ensor in Oostende, ca. 1920 (2000), waar­in de befaam­de Belgische kun­ste­naar James Ensor en enke­le vrien­den een zor­ge­lo­ze dag aan het strand bele­ven. Waar Ensor in die film ver­tolkt wordt door een loo­k­a­li­ke, koos Bijl voor André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie col­le­ga-kun­ste­naars die wer­den gecast van­we­ge hun ster­ke gelij­ke­nis met de oor­spron­ke­lij­ke sur­re­a­lis­ti­sche kun­ste­naars om deze belang­rij­ke his­to­ri­sche figu­ren tot leven te brengen.

Alle scè­nes in de film zijn geba­seerd op his­to­ri­sche foto’s, film­ma­te­ri­aal en getui­ge­nis­sen, vari­ë­rend van her­in­ne­rin­gen van dorps­be­wo­ners die als kind Breton door de stra­ten zagen wan­de­len tot de geschrif­ten van Breton zelf. Zoals type­rend is voor Bijls artis­tie­ke prak­tijk, speelt de film met de gren­zen tus­sen feit en fic­tie, tijds­do­cu­ment en ensce­ne­ring, tri­vi­a­li­teit en kri­ti­sche reflectie.

De film is een copro­duc­tie met Radicale1924, het resi­den­tie­pro­ject voor heden­daag­se kun­ste­naars in Saint-Cirq-Lapopie dat in 2021 werd opge­richt door Chantal Yzermans en waar­bij Guillaume Bijl van­af het ont­staan zeer nauw betrok­ken was als deel­ne­men­de kunstenaar. 

De film is gecon­ci­pi­eerd, ont­wik­keld en opge­start door Guillaume Bijl en ver­vol­gens col­lec­tief gere­a­li­seerd vol­gens zijn visie door het team en de acteurs van de film, twee weken na het over­lij­den van Guillaume Bijl. Voorbij zijn heen­gaan bleef hij de stu­wen­de kracht ach­ter het pro­ject. Allen die aan deze film heb­ben bij­ge­dra­gen, wij­den hem aan de lief­de­vol­le her­in­ne­ring en de blij­ven­de inspi­ra­tie van Guillaume Bijl.